Her zaman siyasi bir meselesi olan bir edebi tür olarak ütopyanın tarihi çok eskilere uzanır. Oysa geleceğe güvenen ütopyacılık, artık kapitalizmin yenilmez evrenselliğini ilan ettiği, bir gelecek tahayyülü olmayan günümüzde tersine dönerek distopyacılığa dönüştü. Ütopyalar özellikle Batılı toplumsal düşüncenin, iktidar, eşitsizlik ve bilim gibi temalarını yansıtır ve bütün fikirler ve hayaller gibi, kendisine karşı bir yanıt oldukları toplumun içinden gelişirler. Zira ütopyalar bastırılmış arzuların fantezilerle tatmini olmanın ötesinde ya da olmaktan ziyade, toplumun yüzleştiği ikilemlere ilişkin öngörülü değerlendirmelerdir.

Kimi kez siyasal olana kökten ve yapısal olarak aykırı bir idealizm olarak görülseler de yazıldıkları çağın sorunlarını yansıtır, hem de gelecekteki imkânlara dair kurucu bir vizyon olma özellikleriyle siyasal açıdan dinçleştirici bir perspektif sunarlar. Tüm toplumsal hareketler ütopyacı bir hayali gerçekleştirmeye çalıştığına, bu uğurda topluluklar kurulmuş, devrimler yapılmış olduğuna göre, ütopyacı bir siyasetin (ya da herhangi bir siyasal ütopyacılığın) temel dinamiği, bu tür bir siyaset kendisininkinden radikal derecede farklı bir sistem hayal etmek, hatta bazen onu gerçekleştirmeyi amaçlamaktır.

Ters ütopyalar olan distopyalar ise yeryüzü cennetlerinin sonuna işaret eder. Arzu edilen “hayal” dünyalarının aksine, ütopyaların karanlık tarafını yansıtan “cehennem haritaları”dır.  Bir toplumun kolektif kabusu, bir kültürün kaygılarının nihai ifadesidir. İnsanın girdiği karanlık gecede işler böyle giderse gerçekleşmesinden korktuğumuz neticelere karşı uyarı fişekleridir.

Bu oturumda ütopyacı düşüncenin ve distopik tasavvurun, antik çağdan modern zamanlara uzanan tarihi, bunlara eşlik eden sosyal değişimleri göz ardı etmeden ve tam da bu türün alameti farikası olan metinlerarası bir yaklaşımla ele alınacaktır.