FELSEFE ATÖLYESİ Neden Böyle Düşünüyoruz?
FELSEFE ATÖLYESİ Neden Böyle Düşünüyoruz?
6.600₺
6.600₺
Bu atölye için satış süreci tamamlanmıştır.
İnsanın düşünceleri, anlayışı, algıları, bakışı, dili, arzuları kültür, sistem, ideoloji tarafından biçimlendirilmiştir. Günlük yaşamda kendi özgün kararlarını vermek yerine toplumsal normlara, alışkanlıklara ve herkesin yaptığına uyum sağlar. İktidar normu, normali belirlemiş ve daha da kötüsü bunun doğal ve kaçınılmaz olduğunu zihinlere işlemiştir. Belli bir öznellik tipi yaratarak, aşılması gereken sınırları gizler, neye başkaldırılacağını görünmez kılar. Felsefe ise doğal diye öğretilenin kültürel, tarihsel, ideolojik bir inşa olduğunu, neden böyle düşündüğümüzü gösterir; elimize denk gelen kartları kabul edip, en iyi oyunu oynaya çalışmak yerine başka yolların var olduğunu, özgür ve sahici bir yaşamın mümkün olduğunu anlamamızı sağlar.
Bu atölyenin amacı da özgürlüğün önüne set çeken içsel ve dışsal yapıların, baskı mekanizmalarının ve sözde mutluluk vaadeden tuzakların izini sürmektir.
Öteki hayvanlarla karşılaştırıldığında insan yalnızca daha geniş bir gerçeklik içinde değil, gerçekliğin yeni bir boyutu içinde yaşar. Başka bir deyişle insan dille birlikte artık yalnızca fiziksel bir evrende değil, simgesel bir evrende de yaşar. Artık gerçeklikle hemen karşı karşıya gelemeyiz. Dil tarafından dolayımlanmamış ve böylece görünür kılınmamış hiçbir şey, bizim deneyim ufkumuza girmez. Dil bize içerisinde yer alacağımız bir uzay açmıştır. Bu bir anlam uzayıdır. Ve her dilin öndayanağı, ortak bir dünyadır.
Ortak dünya bize önce dilde ve dille taşınır, böylece konuştuğumuz dil zihnimizi şekillendirir. Wittgenstein’ın dediği gibi: Dilimin sınırları dünyamın sınırlarıdır.
Bugün bakışlar birbirini görmüyor. Başkasının bakışının olmayışı bizi kayıtsız ve benmerkezci yaptı. Sistem bakışın ve dikkatin mülkiyetini ele geçirdi, bizi birer gözlemciye ve pasif seyirciye dönüştürdü. Gözlemci kuşkusuz görür ama belirli olanaklar çerçevesinde görür: riayet eder, uyar, yerine getirir. Bugün varolmak görünmek, göstermek, gözetlemektir. Big Brother ile imajların süpermarketi arasında sıkıştık. Sistem özneye bakarak ve seslenerek, onu kendi hazır simgeselliğine doğru çekiyor, kendi vesayeti altında şekillenen arzu biçimlerini tatmin etmeyi vaat ediyor. Biz de istenen görüntülerle imaj, statü ve prestij kazanmak, beklenen kimliği inşa etmek için çırpınıyor, mutlu olabilmek için hazla gösteri toplumunun projektörlerinin önüne atıyoruz kendimizi.
Öyleyse felsefenin ve sanatın görevi bakışları, seyirciyi ve sahneyi özgürleştirmektir. “Felsefe dünyayı görmeyi yeniden öğrenmektir.”
Bilememenin suskunluğu vardır, utancın ya da trajedinin büyüklüğü karşında suskunluk vardır; korkudan, heyecandan, şaşkınlıktan ya da öfkeden konuşamaz olmak, nutku tutulmak vardır; sessizlik yeminleri vardır; susturulmuşlar, toplumda sesi olmayanlar, madunlar vardır.
Öte yandan, Herkes’in alanında bir gevezelik, bir lakırdı hüküm sürer. Bugün, sözcük kusma ve itiraf zorunluluğundan mürekkep iletişim ütopyasının bildiği tek sessizlik arıza sonucu ortaya çıkan mecburi sessizliktir. Söz artık sessizlikle bağlantılı olmadığında kendini yenileyemez, özünü kaybeder. Bugün söz kendi kendine konuşuyor.
Oysa Söz sessizlikle tazelenir; Tefekkür ve temaşa, sessizlik ve eylemsizliği gerektirir. Can sıkıntısı büyük eylemlerin eşiği, eylemsizlik yeninin ebesidir. Yine de sessizlik ya da suskunluk bilgelik yaşamının ideali değildir.
Saf bir söylem olarak anlaşılan bir felsefe ile suskun bir yaşam tarzı olacak bir bilgeliği karşı karşıya koymamak gerekir. Zira bilgelik felsefeye son verecek bir hal değil, sonu olmadan felsefe arayışını motive eden ulaşılamaz bir idealdir.
İnsanı diğer varlıklardan farklılaştıran şey, kendi varoluşunu sorgulama yetisidir. O, ölümlü olduğunun bilincinde olan tek varlıktır. Peki, buna rağmen insan nasıl olur da yaşamı sürdürmeye değer bulur? Her şeye rağmen yaşamın ince ipliklerinden bir anlam dokusu örmeye çalışır? Ya hayatın gerçek anlamı, onunla baş edemeyeceğimiz kadar absürt, dehşetli ve trajikse, bu nedenle varlığımızı sürdürmek için avutucu yanılsamalara ihtiyaç duyuyorsak? Yine de gizemli olan, dünyanın nasıl var olduğu degil, onun var olmasıdır. Öyle ki bilim tüm soruları yanıtladığında bile hayatın anlamı sorusu sanki dokunulmamış olarak kalır.
Anlam yalnızca bizim verdigimiz bir hüküm, hayata dair bizim icat ettigimiz bir kurmaca mıdır (atfedilmiş anlam), yoksa Tanrı’nın oraya yerleştirdiği bir tohum mu (içkin anlam)? Hayatın anlamı insanların ortak “amacında” mıdır bulunur? Metafizik degil, etik bir mesele midir? Hayatın anlamı bir sorunun çözümü degil, belli bir şekilde yaşama meselesi midir?
Hayatın anlamı sorusu en çok, kanıksanmış roller, inançlar ve gelenekler krize girdiğinde ortaya çıkar. Siyasetin ortak alanı biçimlendirmekten ziyade idare ve manipülasyon meselesi hâline geldiği, aklın çıkarcı hesap mantığıyla yozlaştığı, ahlakın kişisel bir sorundan fazlası olmadığı, kültürün insanlar çalışmadıklarında kafalarının nasıl dağıtılacakları sorununa dönüştüğü bir çağda anlam krizi keskinleşmiştir. Bütün değerlerin alt üst olduğu bir nihilizm çağında haz peşinde koşmaktan başka yaşama istemini ayakta tutacak bir anlam çekirdeği var mıdır?
Bu oturumda Viktor Frankl, Terry Eagleton, Wittgenstein gibi düşünürlerin eşliğinde bu sorular hakkında yapılmış yorumlara odaklanacağız.
6.600₺
9.600₺
